Een zwarte muilkorf op een zwarte snuit, gefilmd door een beveiligingscamera van de buren, van een flink eind weg. Op dat beeld moest de gemeente Boxtel bewijzen dat een Kaukasische herder ongemuilkorfd op straat liep. Vier jaar later is het antwoord van de hoogste bestuursrechter binnen, en het gaat niet over de hond.
De Raad van State oordeelde woensdag dat de burgemeester van Boxtel twee dwangsommen van 500 euro ten onrechte heeft ingevorderd. Niet omdat de beelden onduidelijk waren, maar omdat in het handhavingsbesluit zelf niet stond aan welke eisen de muilkorf moest voldoen. De vraag of de buurman mocht filmen, is in hoger beroep bewust blijven liggen. De uitspraak staat online als ECLI:NL:RVS:2026:5353.
De last zei alleen “muilkorven”, en dat is precies wat de eigenaar deed
De volgorde is belangrijk. Op 16 juli 2021 beet de hond iemand, die gewond raakte. Op 5 oktober 2021 legde de burgemeester een aanlijn- en muilkorfgebod op. Toen een handhaver de hond op 5 januari 2022 zonder muilkorf zag lopen, volgde op 28 februari 2022 een last onder dwangsom: 500 euro per overtreding, maximaal 2.000 euro. Op 20 juli 2022 vorderde de gemeente drie van die dwangsommen in, voor 1 mei, 7 mei en 26 juni 2022. De tekst van die last was kort. De hond moet gemuilkorfd zijn op straat of op andermans terrein, en verder niets.
Op de zitting liet de burgemeester het standpunt los dat de hond helemaal geen muilkorf droeg. Hij stelde in plaats daarvan dat de muilkorf ondeugdelijk was of verkeerd vastzat, omdat de bek op de beelden te ver openstond. De Raad van State rekent dat af tegen de eigen tekst van de last: daarin staat niet aan welke eisen een muilkorf moet voldoen en ook niet hoe ver de bek nog open mag. Wie een muilkorf om heeft, voldoet dan aan de last. De verwijzing van de gemeente naar de Regeling agressieve dieren hielp niet, want die regeling is per 1 januari 2009 vervallen en de last verwees er niet naar.
Een handhavingsbesluit dat je pas op zitting invult, is geen handhavingsbesluit
Onze redactie vindt dit een terechte tik voor de gemeente, en niet vanwege dierenliefde. Handhaving draait om normen die vooraf op papier staan. Een eigenaar moet aan de keukentafel kunnen lezen wat hij moet kopen, hoe strak het moet zitten en wanneer hij een boete riskeert. Een gemeente die dat pas vier jaar later op zitting invult, verplaatst het risico naar de hondeneigenaar. Een fatsoenlijke last noemt gewoon het type, de sluiting en de eis dat de hond niet met de bek open kan bijten.
Wat wij hier niet uit lezen, en waar hondenbezitters te snel mee weglopen: dit is geen vrijspraak voor de hond. De last onder dwangsom van februari 2022 is nooit aangevochten en staat daarmee in rechte vast; het muilkorfgebod zelf lag in deze procedure niet op tafel. De derde dwangsom, voor 26 juni 2022, is ook nooit betwist en blijft in stand. Er is iemand gebeten en gewond geraakt, en dat feit verandert geen enkele procesbeslissing.
Een korfmuilkorf is meer waard dan een bandje om de snuit
Omdat de eisen ontbraken, is het nuttig om ze zelf te kennen. Een korfmuilkorf van kunststof of leer laat de hond hijgen, drinken en snoepjes aannemen, en dat is voor een wandeling van een half uur geen luxe maar een voorwaarde. De nylon bandjes die de bek dichtsnoeren zijn bedoeld voor een korte handeling bij de dierenarts, niet voor buiten. Let bij het passen op twee dingen: de hond moet zijn bek een centimeter of drie kunnen openen om te hijgen, en de korf moet met een extra bandje aan de halsband vastzitten, zodat afschuiven niet lukt. Dat is een investering van niks naast de gewone kosten van een hond.
Lees vanavond de letterlijke tekst van je eigen besluit
Heb je een aanlijn- of muilkorfgebod van je gemeente gekregen, pak dan die brief er vandaag bij en zoek de zin met de eisen. Staat er alleen dat de hond gemuilkorfd moet zijn, vraag de gemeente dan schriftelijk welk type zij bedoelt en bewaar het antwoord. Maak daarnaast eens per maand een foto van je hond mét muilkorf van dichtbij, met de datum erop. Deze zaak liep vier jaar juist omdat niemand op een korrelig beeld van vijftig meter kon zien wat er om die snuit zat.
Wat in de uitspraak verder opvalt: de procedure duurde zo lang dat de Afdeling zelf vaststelt dat de redelijke termijn met een maand is overschreden. De Staat moet de hondeneigenaar daarvoor 500 euro schadevergoeding betalen, boven op de twee geschrapte dwangsommen. Het Brabants Centrum meldde de uitspraak woensdag in Boxtel.
Voor gemeenten ligt de volgende stap voor de hand: de standaardteksten in de handhavingsbesluiten aanpassen, want deze uitspraak geldt voor elke last met dezelfde lege formulering. Voor eigenaren blijft de praktische kant hetzelfde als altijd. Een hond die door een muilkorf minder plezier heeft in de wandeling, gaat minder vaak mee, en dan zakt het aantal keren dat hij naar buiten gaat stilletjes. Dat is bij een grote waakhond zelden een verbetering, ook niet voor de buurt waar kinderen langslopen.